Direttiva dwar ix-Xogħol fuq il-Pjattaforma
Direttiva dwar it-Titjib tal-Kundizzjonijiet tax-Xogħol fuq il-Pjattaforma
Ħarsa Ġenerali
Id-Direttiva dwar ix-Xogħol fuq il-Pjattaforma tindirizza l-kundizzjonijiet tax-xogħol ta’ persuni li jwettqu xogħol fuq il-pjattaforma (ħaddiema gig). Tistabbilixxi regoli dwar id-determinazzjoni tal-istatus ta’ impjieg, it-trasparenza fil-ġestjoni algoritmika, u protezzjoni mtejba tad-data għall-ħaddiema fuq il-pjattaforma.[1]
Il-Istati Membri jridu jimplimentaw id-Direttiva fil-liġi nazzjonali sal-2 ta’ Diċembru, 2026.
Qasam ta’ Applikazzjoni
Min Hu Kopert?
- Ħaddiema fuq il-pjattaforma: Persuni li jwettqu xogħol organizzati permezz ta’ pjattaformi diġitali tax-xogħol
- Pjattaformi diġitali tax-xogħol: Servizzi li jużaw sistemi awtomatizzati biex jikkorrispondu ħaddiema ma’ kompiti
Eżempji ta’ Xogħol fuq il-Pjattaforma
- Servizzi ta’ trasport (Uber, Bolt)
- Kunsinna ta’ ikel (Deliveroo, Wolt)
- Swieq freelance (Fiverr, Upwork)
- Servizzi domestiċi (tnixxija, tiswijiet)
- Pjattaformi ta’ servizzi professjonali
Status ta’ Impjieg (Kapitlu II)[2]
Presunzjoni Legali
Il-Istati Membri jridu jistabbilixxu presunzjoni legali ta’ relazzjoni ta’ impjieg meta l-pjattaforma:
- Tiddefinixxi limiti massimi ta’ kumpens
- Teħtieġ dehra jew kondotta speċifika
- Issegwi l-prestazzjoni permezz ta’ mezzi elettroniċi
- Jillimita l-libertà li torganizza x-xogħol
- Jillimita l-abbiltà li tinbena bażi ta’ klijenti
Il-pjattaforma għandha l-piż li turi li m’hemmx relazzjoni ta’ impjieg.
Implikazzjonijiet
Jekk ikklassifikat bħala impjegat:
- Aċċess għal paga minima
- Limiti ta’ ħin tax-xogħol
- Drittijiet għal vaganzi mħallsa
- Qoxra ta’ sigurtà soċjali
- Drittijiet ta’ kuntrattazzjoni kollettiva
Ġestjoni Algoritmika (Kapitlu III)[3]
Rekwiżiti ta’ Trasparenza
Il-pjattaformi jridu jinfurmaw lill-ħaddiema dwar:
| Informazzjoni | Meta |
|---|---|
| Sistemi ta’ monitoraġġ awtomatizzati | Qabel tibda x-xogħol |
| Deċiżjoni awtomatizzata | Qabel tibda x-xogħol |
| Kriterji ta’ evalwazzjoni | Qabel tibda x-xogħol |
| Parametri prinċipali għad-deċiżjonijiet | Qabel tibda x-xogħol |
| Raġuni għal deċiżjonijiet speċifiċi | Meta titlob |
Prattiċi Projbiti
Il-pjattaformi m’għandhomx jipproċessaw permezz ta’ sistemi awtomatizzati:
- Stat emozzjonali jew psikoloġiku
- Opinjonijiet politiċi jew membru ta’ unjoni
- Oriġini razzjali jew etnika
- Status ta’ migrazzjoni
- Data dwar is-saħħa (ħlief rekwiżiti legali)
- Data bijometrika għall-identifikazzjoni
Superviżjoni Umana
Il-pjattaformi jridu:
- Jevalwaw l-impatt ta’ deċiżjonijiet awtomatizzati fuq il-ħaddiema
- Ikollhom staff kwalifikat biex isegwi s-sistemi awtomatizzati
- Jiżguraw reviżjoni umana ta’ deċiżjonijiet sinifikanti
- Qatt ma jħassru jew jieqfu impjieg bbażat biss fuq deċiżjoni awtomatizzata
Drittijiet tal-Ħaddiema
- Spjegazzjoni: Dritt li jiksbu spjegazzjoni tad-deċiżjonijiet awtomatizzati
- Reviżjoni: Dritt li jitolbu reviżjoni umana
- Rettifika: Dritt li jikkoreġu data mhux preċiża
- Kumpens: Dritt għal kumpens għal ħsara kkawżata mill-algoritmu
Protezzjoni tad-Data (Kapitlu IV)
Rekwiżiti ta’ DPIA
Il-pjattaformi jridu jwettqu Assessjar tal-Impatt fuq il-Protezzjoni tad-Data għal:
- Sistemi ta’ monitoraġġ awtomatizzati
- Sistemi ta’ deċiżjoni awtomatizzata
- Kwalunkwe proċess ta’ data ta’ riskju għoli tal-ħaddiema
Il-ħaddiema jridu jiġu kkonzultati u jingħataw aċċess għar-riżultati tal-assessjar.
Limitazzjonijiet fil-Proċessar
Data personali tista’ tiġi pproċessata biss jekk:
- Hija strettament meħtieġa għall-eżekuzzjoni tal-kuntratt
- Meħtieġa għal obbligi legali
- Meħtieġa għal interessi legittimi (bilanċjata mal-drittijiet tal-ħaddiema)
Ħażna tad-Data
Id-data personali tal-ħaddiema trid titħassar meta:
- M’għadhiex meħtieġa għall-iskop indikat
- Il-ħaddiem jitlob it-tħassir (fejn applikabbli)
- Jintemm ir-relazzjoni ta’ impjieg/ingħaqad
Obbligi tal-Pjattaforma
Informazzjoni lill-Ħaddiema
Qabel l-ingħaqad, il-pjattaformi jridu jipprovdu:
- Informazzjoni dwar is-sistemi awtomatizzati użati
- Kundizzjonijiet u bażi għat-tmiem
- Kull bidla li taffettwa l-algoritmu (b’avviż minn qabel)
Informazzjoni lill-Awtoritajiet
Il-pjattaformi jridu jiddikjaraw ix-xogħol fuq il-pjattaforma lil:
- Awtoritajiet tax-xogħol
- Istituzzjonijiet tas-sigurtà soċjali
- Rappreżentanti tal-ħaddiema (numru u status tal-ħaddiema)
Penali
Il-Istati Membri jiddeterminaw il-penali, li jridu jkunu effettivi, proporzjonati, u deterrenti.
Jistgħu jinkludu multa amministrattiva, restrizzjonijiet operattivi, u sospenzjoni tal-liċenzja.
Implikazzjonijiet għall-Iżviluppaturi
Jekk tibni jew tmexxi sistemi tal-pjattaforma:
Trasparenza Algoritmika
- Iddokumenta s-sistemi ta’ monitoraġġ awtomatizzati
- Oħloq mekkaniżmi ta’ spjegazzjoni għad-deċiżjonijiet
- Ibni dashboards ta’ informazzjoni għall-ħaddiema
- Implimenta flussi tax-xogħol ta’ reviżjoni umana
Protezzjoni tad-Data
- Iwettaq DPIA għas-sistemi ta’ monitoraġġ tal-ħaddiema
- Implimenta minimizzazzjoni tad-data
- Neħħi proċessar ta’ data projbit
- Oħloq mekkaniżmi ta’ aċċess għad-data tal-ħaddiema
Disinn tas-Sistema
- Ħalli l-possibbiltà ta’ override uman tad-deċiżjonijiet awtomatizzati
- Irreġistra l-deċiżjonijiet awtomatizzati kollha li jaffettwaw il-ħaddiema
- Ibni mekkaniżmi ta’ appell u reviżjoni
- Implimenta evalwazzjonijiet regolari tal-impatt